Հոռոմի հնավայր

Հոռոմի հնավայր

Հոռոմի ամրոց-քաղաքատեղին գտնվում է Շիրակի դաշտում՝ Հոռոմ գյուղի մերձակայքում։ Հնավայրը կենտրոնացած է հյուսիս–հարավ ուղղությամբ դասավորված երկու խոշոր բլուրների վրա, որոնք հնագիտական գրականության մեջ կոչվում են Հոռոմ Հյուսիս և Հոռոմ Հարավ։ Պեղումները փաստել են այստեղ բնակեցման տարբեր փուլեր՝ վաղ բրոնզի դարից, ուշ բրոնզի և վաղ երկաթի դարերով մինչև ուրարտական ու հետագա ժամանակաշրջաններ։

Ռոբերտո Դանի ուսումնասիրության համաձայն՝ երկու բլուրների վրա էլ մինչև ուրարտական նվաճումը եղել են վաղ երկաթեդարյան ամրացված համալիրներ։ Ուրարտական իշխանության տարածումից հետո Հարավային բլուրն ու երկու բլուրների միջև ընկած հատվածը մ.թ.ա. VIII–VII դարերում այլևս չեն օգտագործվել, մինչդեռ Հյուսիսային բլրի վրա ստեղծվել է նոր, խոշոր ուրարտական ամրոց։

Հնավայրի կանգուն պատերը կառուցված են խոշոր քարերով՝ կիկլոպյան շարվածքով, իսկ Հարավային բլրի ամրաշինական համակարգում արձանագրվել են լանջով հաջորդաբար իջնող պաշտպանական պատեր։ Միաժամանակ պեղումները ցույց են տվել, որ այստեղ միայն պաշտպանական կառույցներ չեն եղել։ Հոռոմ Հարավում հայտնաբերվել են նաև եղջյուրի մշակման հետքեր, այսինքն՝ ամրացված տարածքի ներսում իրականացվել է արտադրական գործունեություն։

Հյուսիսային բլրի վրա կառուցված ուրարտական ամրոցը զբաղեցրել է մոտ 3.57 հա։ Նրա պարիսպները ամբողջությամբ չեն ենթարկվում ուրարտական ամրոցներին սովորական խիստ ուղղագիծ հատակագծին, այլ որոշ հատվածներում հետևում են բլրի բնական ձևին։ Ուրարտական շինարարությանը բնորոշ են այստեղ կանոնավոր դասավորված որմնահեցերն ու կիսամշակ քարերից շարվածքը։


Քարտեզ