Սյունիքի հարավում 3206 մետր բարձրությամբ խոյացող Խուստուփ լեռն այն բացառիկ գագաթներից է, որի վեհ տեսքն ակամա ստիպում է կանգ առնել ու հիանալ։
Խուստուփը սերտորեն կապված է հայկական ինքնության և պատմական հիշողության հետ։ Հենց այս լեռան լանջերին է ամփոփված 20-րդ դարասկզբի հերոսական զորավար, ազգային գործիչ Գարեգին Նժդեհի աճյունը։ Շատերի համար Խուստուփ բարձրանալը սոսկ վերելք չէ, այլ յուրօրինակ ուխտագնացություն՝ հայրենի հողի, նրա պատմության և հանուն ազատության պայքարած հերոսների հետ կապվելու միջոց։
Լեռան ստորոտից դեպի գագաթ տանող ճանապարհն անցնում է ծաղկած մարգագետինների ու խիտ անտառակների միջով, իսկ վերջին հատվածում աստիճանաբար դառնում է զառիթափ ու ժայռոտ՝ հասնելով մինչև գագաթի խաչը։ Խուստուփի հյուսիսային ստորոտից սկիզբ է առնում գեղատեսիլ Վաչագան գետը։
Որքան վեր եք բարձրանում լեռան լանջերով, այնքան աշխարհն ընդարձակվում է ձեր առջև։ Գագաթից հաճախ բացվում է շշմեցնող մի տեսարան՝ ոտքերի տակ սփռված ամպերի «ծովը» և շրջակա լեռնաշխարհի համայնապատկերը, որն ակնթարթորեն մոռացնել է տալիս ողջ հոգնածությունը։
Խուստուփը գտնվում է Սյունիքի մյուս հայտնի վայրերի կողքին։ Այդ տարածաշրջանում են նաև հզոր Հալիձորի բերդը և Կապանի մոտ գտնվող միջնադարյան Վահանավանքը։
Այս լեռը Հայաստանի բնության և պատմության այն յուրահատուկ հուշարձաններից է, որի մասին պատմող յուրաքանչյուր տող բացահայտում է մեր երկրի հնամենի ու հզոր հոգին։
